Du Lịch Úc

Đi tram ở Melbourne không khó, nhưng có một quy tắc tap thẻ Myki khác hẳn train: chuyến đi chỉ nằm trong Zone 1 thì chỉ cần tap on khi lên, không cần tap off khi xuống. Điều quan trọng hơn cả vé là cách ứng xử tại trạm dừng, vì một số trạm có bục an toàn tách biệt làn xe còn một số trạm thì không, nghĩa là hành khách đôi khi bước xuống ngay giữa lòng đường. Với khách Việt Nam chưa quen phương tiện chạy chung làn với ô tô kiểu này, nắm trước vài quy tắc cơ bản sẽ giúp chuyến đi bằng tram an toàn và bớt bỡ ngỡ hơn.

Cách tap thẻ Myki khi đi tram ở Melbourne thế nào?

Quy tắc tap thẻ trên tram Melbourne phụ thuộc vào việc chuyến đi có vượt ra khỏi Zone 1 hay không: nếu điểm lên và điểm xuống đều nằm trong Zone 1, khu vực bao trùm gần như toàn bộ nội thành, chỉ cần tap on khi lên mà không cần tap off khi xuống. Nếu chuyến đi kéo dài sang Zone 2, khu vực xa trung tâm hơn, mới cần tap on lúc lên và tap off lúc xuống như các phương tiện khác.

Nếu toàn bộ chặng đi nằm trọn trong Free Tram Zone phủ khu trung tâm và Docklands, không cần tap thẻ ở bất kỳ thời điểm nào, kể cả tap on, chi tiết đầy đủ về ranh giới khu vực này có trong bài đi lại tại Melbourne. Đầu đọc thẻ thường đặt trên các cột đứng gần mỗi cửa lên xuống bên trong tram, không phải ở ngoài cửa như một số hệ thống khác.

[Ảnh: Đầu đọc thẻ Myki đặt trên cột đứng bên trong một toa tram ở Melbourne]

Lên và xuống tram cần chú ý điều gì?

Cửa tram không tự động mở ở mọi điểm dừng, hành khách thường cần bấm nút mở cửa gắn gần cửa khi muốn xuống, và tài xế cũng cần thấy tín hiệu có người chờ ở trạm mới mở cửa cho lên, nên đứng rõ ràng trong tầm nhìn của tài xế khi chờ tram tới. Cửa tự động đóng lại sau một khoảng thời gian ngắn, nên di chuyển dứt khoát khi đã nghe thông báo hoặc thấy đèn báo cửa sắp đóng.

Với hành lý cồng kềnh hoặc xe đẩy em bé, nên đứng gần cửa từ trước khi tram tới trạm cần xuống, vì khoảng thời gian mở cửa khá ngắn và tram sẽ tiếp tục di chuyển ngay khi cửa đóng lại, không chờ hành khách di chuyển chậm vào phút cuối.

[Ảnh: Cửa lên xuống của một toa tram Melbourne đang mở tại trạm dừng]

Trạm dừng có bục an toàn và không có bục an toàn khác nhau thế nào?

Một số trạm dừng tram có bục an toàn, một khu vực đứng chờ được nâng cao và tách biệt khỏi làn xe bằng rào chắn, tại những trạm này xe hơi vẫn được phép chạy chậm qua bên cạnh trong lúc tram đang dừng đón khách. Ở những trạm không có bục an toàn, hành khách bước thẳng từ vỉa hè xuống lòng đường để lên tram, và theo luật giao thông Úc, xe hơi phía sau bắt buộc phải dừng hẳn lại cho tới khi cửa tram đóng và không còn người băng qua đường.

Vì vậy, tại các trạm không có bục an toàn, luôn nhìn hai bên trước khi bước xuống đường dù luật đã yêu cầu xe phải dừng, và tuyệt đối không băng qua đường ngay trước hoặc ngay sau đuôi tram nếu chưa chắc chắn xe cộ đã dừng hẳn.

[Ảnh: Một trạm dừng tram có bục an toàn với rào chắn tách biệt khỏi làn xe ở Melbourne]

Nếu bị nhân viên kiểm tra vé hỏi thì cần làm gì?

Nhân viên kiểm tra vé, gọi là Authorised Officer, luôn mang theo thẻ ID có ảnh và huy hiệu của bang Victoria dù đôi khi mặc thường phục, có quyền yêu cầu xem vé Myki hoặc lịch sử tap ngay trên điện thoại, và vẫn có thể hỏi ngay cả khi hành khách đã xuống khỏi tram. Xuất trình vé hoặc điện thoại đã tap khi được hỏi là cách xử lý đơn giản nhất, không cần lo lắng nếu đã tap đúng quy định.

Nếu vô tình quên tap hoặc tap sai khu vực, nhân viên có thể ghi nhận thông tin cá nhân để gửi báo cáo lên cơ quan quản lý giao thông thay vì phạt tại chỗ, cơ quan này sau đó mới quyết định có phạt tiền hay chỉ nhắc nhở, nên hợp tác cung cấp thông tin trung thực vẫn là cách tốt nhất.

[Ảnh: Một nhân viên kiểm tra vé Authorised Officer đang kiểm tra hành khách trên tram Melbourne]

Cách nhận biết đúng tuyến, đúng chiều tram cần đi?

Nhiều tuyến tram ở Melbourne dùng chung đoạn đường ray khi đi qua khu trung tâm, nên nhìn thấy đường ray có tram chạy tới không có nghĩa đó là đúng tuyến cần lên, mà phải nhìn số tuyến hiển thị phía trước đầu tram để xác nhận. Khác với light rail ở Sydney, vốn chỉ có vài tuyến tách biệt rõ ràng, mạng tram Melbourne phức tạp hơn nhiều vì số lượng tuyến lớn và nhiều đoạn trùng nhau, chi tiết về light rail Sydney có trong bài đi lại tại Sydney.

Chiều đi cũng cần chú ý vì cùng một trạm dừng thường có tram chạy cả hai chiều ngược nhau, nên kiểm tra bảng điện tử tại trạm hoặc dùng ứng dụng bản đồ để xác nhận đúng chiều trước khi lên, thay vì đoán theo hướng tram đang đứng.

[Ảnh: Bảng số tuyến hiển thị phía trước đầu một toa tram ở Melbourne]

Có quy tắc ứng xử nào khác cần lưu ý khi đi tram không?

Ghế ưu tiên dành cho người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người khuyết tật và hành khách mang em bé thường có biển đánh dấu riêng gần cửa lên xuống, nên chủ động nhường nếu đang ngồi ở khu vực này khi có người cần. Khi tram phanh gấp hoặc vào cua, nên vịn chắc vào tay nắm hoặc cột đứng vì tram có thể rung lắc mạnh hơn bus, đặc biệt với hành khách đang đứng.

Nhường đường cho hành khách xuống trước khi bước lên, tránh đứng chắn ngay khu vực cửa nếu không xuống ở trạm kế tiếp, và giữ trật tự khi tram đông đúc vào giờ cao điểm là những phép lịch sự cơ bản được áp dụng chung cho toàn bộ phương tiện công cộng ở Melbourne.

[Ảnh: Hành khách nhường ghế ưu tiên cho người lớn tuổi trên một chuyến tram ở Melbourne]

Với khách khởi hành từ Hà Nội lần đầu trải nghiệm tram tại Melbourne, có thể tham khảo thêm Tour Úc từ Hà Nội để biết lịch trình nào đã sắp xếp sẵn phương tiện di chuyển giữa các điểm tham quan chính.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ DulichUc.vn, chuyên Du Lịch Úc từ Hà Nội