Du Lịch Úc

Hosier Lane là con hẻm nghệ thuật đường phố nổi tiếng nhất Melbourne, nằm giữa đường Flinders và Flinders Lane, ngay phía sau Federation Square, chính thức trở thành không gian trưng bày street art từ năm 1998 theo sáng kiến City Lights Initiative. Toàn bộ tường hai bên hẻm phủ kín tranh vẽ chồng lớp liên tục, khiến khung cảnh gần như đổi khác mỗi tuần chứ không cố định như một bảo tàng thông thường. Dù thường được xem là khu vực ai cũng có thể vẽ tự do, trên thực tế việc vẽ tranh ở đây vẫn nằm trong một vùng xám pháp lý, phụ thuộc nhiều vào sự cho phép ngầm của chủ sở hữu các tòa nhà xung quanh.

Hosier Lane là gì, nằm ở đâu tại Melbourne?

Hosier Lane là một con hẻm nhỏ vừa đi bộ vừa có thể lưu thông xe, nằm giữa đường Flinders và Flinders Lane ở khu vực phía đông trung tâm Melbourne, chỉ cách Federation Square vài bước chân và cách ga Flinders Street khoảng hai phút đi bộ. Đây là con hẻm nghệ thuật đường phố được biết đến nhiều nhất trong số hàng chục con hẻm tương tự rải rác khắp khu trung tâm Melbourne.

Suốt chiều dài con hẻm, tường hai bên phủ kín tranh vẽ, stencil và các tác phẩm dán giấy chồng lớp lên nhau, gần như không còn khoảng trống nào lộ ra lớp gạch nguyên bản bên dưới. Chính đặc điểm này khiến Hosier Lane trở thành biểu tượng đại diện cho văn hóa hẻm nghệ thuật vốn đã trở thành một phần bản sắc riêng của Melbourne so với các thành phố khác ở Úc.

[Ảnh: Tường graffiti nhiều lớp màu sắc phủ kín hai bên Hosier Lane]

Hosier Lane trở thành điểm nghệ thuật đường phố từ khi nào?

Hosier Lane chính thức trở thành không gian trưng bày street art từ năm 1998, khi được đưa vào khuôn khổ sáng kiến City Lights Initiative của thành phố. Trước đó, đây chỉ là một con hẻm dịch vụ phía sau các cửa hàng, không có gì đặc biệt so với hàng loạt con hẻm khác trong khu trung tâm.

Từ cuối thập niên 1990 tới nay, con hẻm dần thu hút cả nghệ sĩ địa phương lẫn nghệ sĩ quốc tế tìm tới vẽ, biến nơi đây thành điểm đến quen thuộc với người yêu nghệ thuật đường phố trên toàn thế giới, vượt xa quy mô cộng đồng Melbourne ban đầu.

Vẽ graffiti ở Hosier Lane có thực sự hợp pháp không?

Nhiều người vẫn nghĩ Hosier Lane là khu vực ai muốn vẽ gì cũng được, nhưng thực tế phức tạp hơn vậy. Theo quy định của thành phố Melbourne, việc vẽ street art chỉ hợp pháp khi có sự cho phép bằng văn bản từ chủ sở hữu bất động sản, và Hosier Lane vận hành như một khu vực gần như tự do vẽ chỉ vì đã được dung túng suốt hơn hai mươi năm qua, chứ không phải vì được chính thức hợp pháp hóa hoàn toàn.

Từng có trường hợp cụ thể cho thấy ranh giới này vẫn tồn tại thật: một cửa hàng thời trang có mặt tường nằm trong con hẻm từng gọi cảnh sát khi một số nghệ sĩ khác vẽ đè lên tường của họ mà không xin phép. Nói cách khác, vùng xám pháp lý này chính là điều giữ cho Hosier Lane luôn có tác phẩm mới liên tục xuất hiện, nhưng khách không nên hiểu nhầm rằng ai cũng có quyền tự ý cầm bình sơn ra vẽ mà không chịu trách nhiệm gì.

[Ảnh: Nghệ sĩ đường phố đang vẽ trực tiếp lên tường Hosier Lane]

Có tác phẩm nổi tiếng nào từng xuất hiện rồi biến mất ở đây không?

Có, một tác phẩm stencil hình chuột của nghệ sĩ nổi tiếng thế giới Banksy từng xuất hiện tại Hosier Lane, nhưng đã bị nhóm công nhân do chính Hội đồng Thành phố Melbourne thuê sơn đè lên vào năm 2010. Sự việc gây chú ý đáng kể vào thời điểm đó vì chính quyền thành phố, vốn là đơn vị đứng sau sáng kiến khuyến khích street art tại đây, lại vô tình xóa mất một trong những tác phẩm giá trị nhất từng xuất hiện trong khu vực.

Câu chuyện này phần nào minh họa đúng bản chất của Hosier Lane, không có tác phẩm nào, dù nổi tiếng tới đâu, được bảo tồn cố định. Khách nào may mắn chụp được một tác phẩm ấn tượng nên hiểu rằng lần ghé sau rất có thể sẽ không còn thấy lại đúng hình ảnh đó nữa.

[Ảnh: Một tác phẩm stencil nổi bật trên tường Hosier Lane]

Ngoài Hosier Lane, khu vực lân cận còn con hẻm nghệ thuật nào khác?

Ngay sát Hosier Lane là Rutledge Lane, con hẻm nối liền và cũng phủ kín nghệ thuật đường phố tương tự, nhiều khách đi hết Hosier Lane thường tạt luôn sang đây mà không nhận ra ranh giới giữa hai con hẻm. Năm 2013, nghệ sĩ Adrian Doyle từng thực hiện một dự án đáng chú ý là sơn toàn bộ Rutledge Lane bằng một màu duy nhất, một hình thức can thiệp nghệ thuật hiếm gặp giữa một khu vực vốn nổi tiếng vì sự hỗn loạn màu sắc.

Việc hai con hẻm nối liền nhau giúp khách có thể đi trọn một vòng tham quan mà không cần quay lại đường lớn giữa chừng, tạo cảm giác khám phá liên tục thay vì chỉ dừng ở một đoạn tường duy nhất.

[Ảnh: Lối đi nối giữa Hosier Lane và Rutledge Lane]

Nên ghé Hosier Lane vào lúc nào, chụp ảnh thế nào cho đẹp?

Hosier Lane mở cửa tự do quanh ngày vì đây vẫn là một con hẻm công cộng, không giới hạn giờ tham quan cụ thể. Ban ngày là thời điểm dễ nhìn rõ màu sắc và chi tiết các tác phẩm nhất, trong khi buổi tối con hẻm mang không khí khác hẳn nhờ ánh đèn từ các quán bar và nhà hàng lân cận hắt ra.

Nhờ nền tường đầy màu sắc, con hẻm từ lâu đã là bối cảnh quen thuộc cho chụp ảnh cưới và thời trang, từng xuất hiện trong quảng cáo của Tourism Victoria lẫn một số chương trình truyền hình thực tế của Úc. Khách muốn chụp ảnh đẹp nên tránh giờ cao điểm buổi trưa cuối tuần khi con hẻm đông nhất, buổi sáng sớm trong tuần thường vắng và dễ chụp hơn nhiều.

Vì nằm ngay sau Federation Square, kết hợp tham quan hai điểm này gần như là lựa chọn tự nhiên với mọi khách bộ hành, chi tiết đầy đủ về quảng trường có trong bài Federation Square.

Cách sắp xếp Hosier Lane trong một lịch trình Melbourne đầy đủ hơn có trong bài Cẩm nang Melbourne.

[Ảnh: Cặp đôi chụp ảnh cưới trước nền tường graffiti tại Hosier Lane]

Tóm lại: Điều quan trọng nhất cần nhớ là giá trị của Hosier Lane không nằm ở bất kỳ tác phẩm cụ thể nào, vì gần như không có gì tồn tại cố định lâu dài ở đây, mà nằm ở chính sự thay đổi liên tục và tính chân thực của một khu vực vẫn tồn tại nhờ dung túng nhiều hơn là được cấp phép chính thức. Đây là lý do khiến con hẻm này khác hẳn một phòng trưng bày nghệ thuật thông thường, và xứng đáng ghé lại nhiều lần trong những chuyến đi khác nhau.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ DulichUc.vn, chuyên Tour Úc khởi hành từ Hà Nội.