Du Lịch Úc

Flinders Street Station là nhà ga trung tâm của Melbourne, tọa lạc ngay góc đường Flinders và Swanston, được xem là nhà ga đường sắt đô thị đầu tiên của Úc kể từ khi bắt đầu hoạt động năm 1854. Tòa nhà hiện tại với mái vòm và dãy đồng hồ đặc trưng phía trên lối vào chính chỉ hoàn thành năm 1910, sau khi kiến trúc sư James Fawcett cùng kỹ sư H.P.C. Ashworth thắng cuộc thi thiết kế quốc tế năm 1899. Đây vẫn là nhà ga bận rộn nhất trong mạng lưới tàu điện nội đô Melbourne, đón hơn hai mươi triệu lượt khách mỗi năm và là nơi hầu như khách nào ghé Melbourne cũng phải đi ngang qua ít nhất một lần.

Flinders Street Station là gì, vì sao được xem là biểu tượng của Melbourne?

Flinders Street Station là nhà ga trung tâm nằm ngay góc đường Flinders và Swanston, được công nhận là địa điểm nhà ga đường sắt đô thị đầu tiên của Úc, hoạt động liên tục kể từ năm 1854 dù tòa nhà hiện tại không phải kết cấu nguyên bản từ thời điểm đó. Với mái vòm màu vàng đất đặc trưng cùng tháp đồng hồ nổi bật, đây là một trong những hình ảnh xuất hiện nhiều nhất trên bưu thiếp, phim ảnh và tài liệu quảng bá du lịch của thành phố.

Vì nằm ngay giao điểm trung tâm và là nơi hội tụ của toàn bộ mạng lưới tàu điện Melbourne, gần như mọi khách du lịch đều đi ngang qua nhà ga này ít nhất một lần trong chuyến đi, dù không chủ đích ghé thăm. Chi tiết về quảng trường Federation Square nằm ngay đối diện có trong bài Federation Square.

[Ảnh: Toàn cảnh mặt tiền ga Flinders Street với mái vòm và tháp đồng hồ]

Nhà ga có lịch sử thế nào, tòa nhà hiện tại xây dựng ra sao?

Nhà ga nguyên bản do công ty Melbourne and Hobson's Bay Railway Company mở cửa năm 1854, khi đó chỉ là một công trình khá khiêm tốn so với quy mô hiện tại. Tới năm 1899, chính quyền tổ chức cuộc thi thiết kế quốc tế để xây dựng lại toàn bộ nhà ga, thu hút mười bảy bài dự thi, và kiến trúc sư người Anh James Fawcett cùng kỹ sư dân dụng H.P.C. Ashworth giành chiến thắng với phương án mang tên the Green Light, nhận giải thưởng 500 bảng Anh, kết quả được công bố ngày 22 tháng 5 năm 1900.

Quá trình thi công vượt xa ngân sách dự kiến ban đầu là 102.000 bảng Anh, đội lên tới 265.061 bảng Anh khi hoàn tất. Đáng tiếc, Ashworth qua đời năm 1903 khi mới 32 tuổi, nên không kịp chứng kiến công trình do chính mình thiết kế được hoàn thành và khai trương chính thức năm 1910.

[Ảnh: Cận cảnh dãy đồng hồ phía trên lối vào chính, điểm hẹn dưới đồng hồ]

Vì sao có truyền thống hẹn gặp dưới đồng hồ tại đây?

Ngay phía trên lối vào chính hình mái vòm của nhà ga là dãy đồng hồ lớn, ban đầu dùng để hiển thị giờ khởi hành của các chuyến tàu sắp tới, được lắp đặt cùng thời điểm tòa nhà hoàn thành năm 1910. Vì đây là điểm dễ nhận biết và dễ tìm nhất giữa trung tâm thành phố, người Melbourne bắt đầu chọn khoảng sân dưới dãy đồng hồ này làm nơi hẹn gặp ngay từ những năm đầu nhà ga đi vào hoạt động.

Truyền thống này vẫn tồn tại tới tận ngày nay dù mọi người đã có điện thoại thông minh để liên lạc, phần lớn vì đây vẫn là điểm mốc rõ ràng nhất mà bất kỳ ai ở Melbourne cũng nhận ra ngay lập tức, không cần giải thích thêm địa chỉ hay mô tả đường đi. Với khách lần đầu tới Melbourne, đây cũng là điểm hẹn an toàn và dễ tìm nếu đi theo nhóm rồi tách ra tham quan riêng.

Flinders Street Station bận rộn thế nào, có bao nhiêu sân ga?

Nhà ga hiện có 13 sân ga đang hoạt động, từng có thêm một sân ga khác nhưng đã bị dỡ bỏ theo thời gian, và là điểm hội tụ của toàn bộ các tuyến tàu điện nội đô Melbourne. Đây vẫn giữ vị trí nhà ga bận rộn nhất trong mạng lưới tàu điện thành phố, ghi nhận hơn 20,35 triệu lượt hành khách trong giai đoạn 2023 đến 2024.

Vào năm 1923, nhà ga từng được cho là ga hành khách bận rộn nhất thế giới, dù việc so sánh giữa các thành phố ở thời điểm đó khó có số liệu đối chiếu hoàn toàn chính xác. Dù vậy, con số này phần nào cho thấy vai trò trung tâm của Flinders Street Station trong đời sống giao thông Melbourne đã được xác lập từ rất sớm, chứ không phải điều mới xuất hiện gần đây.

[Ảnh: Dòng người qua lại tấp nập trong sảnh chính giờ cao điểm]

Có phải nhà ga còn giữ những không gian bí ẩn ít người biết không?

Có, tầng trên của tòa nhà từng có thư viện, phòng tập thể dục và giảng đường, về sau được cải tạo thành phòng khiêu vũ, nhưng phần lớn khu vực này bị bỏ hoang và xuống cấp dần từ thập niên 1980 tới nay, không mở cửa thường xuyên cho khách tham quan. Một chi tiết ít người để ý hơn là những viên gạch Majolica thủ công trong đường hầm phía tây nhà ga, được xếp hạng di sản và bảo trì riêng theo quy định của bang Victoria vì độ hiếm, đặc biệt hiếm ngay tại Melbourne.

Giai đoạn 2011 đến 2013, chính quyền từng tổ chức cuộc thi ý tưởng thiết kế lại toàn bộ nhà ga mang tên Future Flinders, với giải thưởng một triệu đô la Úc, thu hút 118 bài dự thi. Phương án của liên danh Hassell cùng Herzog & de Meuron giành chiến thắng, nhưng cuộc thi không đi kèm ngân sách xây dựng thực tế, nên toàn bộ ý tưởng dừng lại trên giấy và nhà ga vẫn giữ nguyên diện mạo cũ.

[Ảnh: Gạch Majolica thủ công trong đường hầm phía tây nhà ga]

Ga có từng được tu sửa không, nên kết hợp tham quan điểm nào gần đó?

Khác với cuộc thi ý tưởng Future Flinders không thành hiện thực, nhà ga từng trải qua đợt phục hồi thực tế trị giá khoảng 100 triệu đô la Úc trong giai đoạn 2016 đến 2018, sửa mái nhà bị dột, phục hồi mặt tiền xuống cấp, sơn lại toàn bộ công trình hơn một trăm năm tuổi, đồng thời mở thêm lối vào phía tây gần đường Elizabeth và khu vực Degraves Subway, nâng cấp hệ thống bán vé và cải tạo nhà vệ sinh công cộng.

Vì nằm ngay đối diện, kết hợp tham quan nhà ga với Federation Square gần như là điều tự nhiên với mọi khách bộ hành. Đi bộ thêm khoảng hai phút từ đây còn tới được con hẻm nghệ thuật đường phố nổi tiếng, chi tiết có trong bài Hosier Lane.

Cách sắp xếp Flinders Street Station trong một lịch trình Melbourne đầy đủ hơn có trong bài Cẩm nang Melbourne.

[Ảnh: Ga Flinders Street nhìn từ phía Federation Square bên kia đường lúc hoàng hôn]

Tóm lại: Điều quan trọng nhất cần nhớ là Flinders Street Station không đơn giản chỉ là điểm trung chuyển để lên tàu, mà còn là một công trình mang trong mình hơn một thế kỷ lịch sử, từ câu chuyện của kiến trúc sư qua đời trước khi thấy công trình hoàn thành, tới những không gian bỏ hoang trên tầng cao ít khách biết tới. Truyền thống hẹn gặp dưới đồng hồ vẫn là một phần văn hóa sống động của thành phố, đáng để khách dừng lại quan sát thay vì chỉ đi ngang qua.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ DulichUc.vn, chuyên Tour Úc khởi hành từ Hà Nội.