Du Lịch Úc

Giao tiếp với người Úc dễ hơn nhiều người tưởng nếu nắm được vài nguyên tắc cơ bản: chào hỏi ngắn gọn, giữ khoảng cách khoảng một cánh tay khi nói chuyện, nhìn thẳng vào mắt người đối diện, và tránh hỏi những câu quá riêng tư ngay lần đầu gặp. Người Úc coi trọng sự thẳng thắn nhưng vẫn giữ phép lịch sự qua cách nói giảm nói tránh, nên một câu trả lời ngắn gọn thường không có nghĩa là thiếu thiện chí. Với khách Việt, phần dễ bỡ ngỡ nhất thường không phải một quy tắc nào quá phức tạp, mà là việc phải điều chỉnh thói quen hỏi han xã giao vốn quen thuộc ở Việt Nam.

Cách chào hỏi người Úc đúng chuẩn xã giao là gì?

Trong bối cảnh trang trọng như gặp đối tác hoặc nhân viên công sở lần đầu, một cái bắt tay nhẹ kèm nụ cười là đủ, không cần cúi chào hay ôm hôn xã giao như ở một số nước châu Âu. Trong bối cảnh thường ngày, người Úc chào nhau đơn giản bằng một câu "Hi", "Hello" hoặc kiểu Úc đặc trưng hơn là "G'day", đôi khi chỉ cần gật đầu nhẹ hoặc vẫy tay nếu đã quen mặt.

[Ảnh: Hai người bắt tay chào hỏi nhẹ nhàng tại một văn phòng hoặc quầy lễ tân ở Úc]

Điểm khách Việt cần lưu ý là câu hỏi thăm quen thuộc "How are you" hay "How's it going" thực chất chỉ là một lời chào, không phải câu hỏi cần trả lời chi tiết về tình hình sức khỏe hay công việc. Câu đáp phù hợp chỉ đơn giản là "Good thanks, and you", rồi tiếp tục câu chuyện, thay vì kể lể dài dòng. Cụm chào "G'day" gần như đã trở thành một dấu hiệu nhận diện quen thuộc của nước Úc trong mắt du khách quốc tế, tương tự vài biểu tượng nổi tiếng khác của đất nước này được kể trong bài Những biểu tượng nổi tiếng của Úc và câu chuyện phía sau.

Khi trò chuyện, nên giữ khoảng cách và ánh mắt với người Úc ra sao?

Người Úc thường giữ khoảng cách trò chuyện khoảng một cánh tay, đôi khi xa hơn một chút giữa hai người khác giới chưa thân quen, đứng quá gần dễ khiến đối phương khó chịu dù họ không nói ra. Nhìn thẳng vào mắt khi nói chuyện được xem là dấu hiệu của sự chân thành và đáng tin cậy, nên tránh nhìn đi chỗ khác quá nhiều, nhưng cũng không nên nhìn chằm chằm không rời mắt.

Một ngoại lệ đáng chú ý là trong giao tiếp với người thổ dân Úc (Aboriginal), ánh mắt nhẹ nhàng, ít trực diện hơn đôi khi lại là cách thể hiện sự tôn trọng theo phong tục của họ, khác với quy tắc chung áp dụng cho phần lớn người Úc gốc Âu. Quy tắc về khoảng cách cá nhân này có liên hệ với tinh thần bình đẳng, ít câu nệ vốn là nét tính cách chung của người Úc, đã được nói tới trong bài Văn hóa Úc: Những điều du khách Việt nên biết trước chuyến đi. Người Úc cũng khá ngại những khoảng lặng kéo dài trong cuộc trò chuyện, nên thường chủ động lấp đầy bằng vài câu chuyện phiếm ngắn, một thói quen giải thích vì sao small talk lại quan trọng với họ đến vậy.

[Ảnh: Hai người trò chuyện, giữ khoảng cách vừa phải và nhìn vào mắt nhau tại một công viên ở Úc]

Những chủ đề nào nên tránh khi mới quen người Úc?

Một số chủ đề dễ khiến cuộc trò chuyện trở nên khó xử nếu hỏi ngay từ lần gặp đầu tiên:

• Thu nhập, lương bổng hoặc giá trị tài sản cá nhân.
• Cân nặng, ngoại hình, hoặc nhận xét trực tiếp về vóc dáng người khác.
• Tuổi tác, đặc biệt là hỏi tuổi phụ nữ.
• Tình trạng hôn nhân, lý do chưa lập gia đình hoặc chưa có con.
• Tình trạng nhập cư hay quốc tịch theo kiểu dò xét, chất vấn.
• Chính trị và tôn giáo khi chưa đủ thân thiết.

Đây đều là những câu hỏi bình thường trong nhiều cuộc trò chuyện xã giao ở Việt Nam nhưng lại bị xem là quá riêng tư ở Úc. Lý do sâu xa của sự dè dặt này, gắn với cách người Úc coi trọng ranh giới cá nhân, được phân tích kỹ hơn trong bài Con người Úc như thế nào? Những nét văn hóa dễ nhận thấy.

[Ảnh: Nhóm khách du lịch trò chuyện cởi mở với người dân địa phương Úc tại một sự kiện ngoài trời]

Small talk với người Úc thường xoay quanh chủ đề gì?

Thời tiết là chủ đề mở đầu an toàn nhất và gần như luôn hiệu quả, vì khí hậu Úc thay đổi khá thất thường trong ngày. Thể thao cũng là chủ đề được yêu thích, nhưng môn thể thao được nhắc tới nhiều nhất lại khác nhau theo vùng: ở Sydney, rugby league là môn được bàn tán nhiều nhất, còn ở Melbourne, bóng bầu dục kiểu Úc (AFL) mới là chủ đề chính, trong khi cricket lại phổ biến trên cả nước vào mùa hè.

Kế hoạch cuối tuần, một tách cà phê sáng hoặc quán cà phê yêu thích cũng là những chủ đề quen thuộc, phản ánh một phần văn hóa ẩm thực thường nhật của người Úc được kể chi tiết hơn trong bài Ẩm thực Úc có gì đặc biệt? Khám phá văn hóa ăn uống bản địa. Khách Việt có thể yên tâm rằng chỉ cần vài câu hỏi đơn giản kiểu "Cuối tuần này bạn định làm gì" là đã đủ để mở ra một cuộc trò chuyện tự nhiên.

[Ảnh: Người dân Úc trò chuyện vui vẻ tại quán cà phê ngoài trời vào buổi sáng]

Người Úc từ chối lời mời hoặc nói không như thế nào?

Dù nổi tiếng thẳng thắn, người Úc thường không từ chối bằng một chữ "không" trần trụi mà chọn cách nói giảm nhẹ hơn, ví dụ "Có lẽ để lần khác" hoặc "Chắc tôi bỏ qua lần này". Đây là cách từ chối lịch sự, không nên hiểu nhầm là họ đang cân nhắc và có thể đổi ý nếu được hỏi lại nhiều lần.

Một điểm khác biệt đáng lưu ý là người Úc coi việc không phản hồi lời mời, tức im lặng luôn, là bất lịch sự hơn nhiều so với việc từ chối thẳng. Nếu được mời tham gia hoạt động gì mà không thể tham dự, một tin nhắn báo trước ngắn gọn luôn được đánh giá cao hơn là im lặng rồi không xuất hiện.

[Ảnh: Người Úc trò chuyện, mỉm cười khi từ chối một lời mời một cách nhẹ nhàng]

Giao tiếp qua điện thoại, email hoặc khi đặt lịch hẹn với người Úc cần lưu ý gì?

Email trao đổi công việc hoặc đặt dịch vụ ở Úc thường ngắn gọn, đi thẳng vào nội dung cần trao đổi, không cần rào trước đón sau quá nhiều như một số nơi vẫn quen. Lời chào và lời kết trong email cũng khá giản dị, phổ biến nhất là "Hi" ở đầu và "Cheers" hoặc "Thanks" ở cuối, ngay cả trong môi trường công sở.

Khi gọi điện, người Úc thường dành vài câu hỏi thăm ngắn trước khi vào việc chính, và rất coi trọng việc đến đúng giờ hẹn đã thống nhất, dù chỉ là một cuộc gọi. Với khách Việt cần liên hệ đặt phòng, đặt tour hay hỏi dịch vụ tại Úc, một câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng thường nhận được phản hồi nhanh hơn một đoạn tin nhắn dài giải thích nhiều bối cảnh không cần thiết.

Nắm được những nguyên tắc giao tiếp này giúp các buổi trao đổi trong suốt hành trình, từ lúc hỏi thông tin cho đến khi đi theo một lịch trình Tour Úc từ Hà Nội, diễn ra suôn sẻ hơn thay vì loay hoay đoán ý người đối diện.

Câu hỏi thường gặp

Có cần học tiếng lóng (slang) của người Úc trước khi đi không?

Không bắt buộc, nhưng biết vài từ phổ biến giúp tránh bối rối khi nghe. Một số từ hay gặp là "arvo" nghĩa là buổi chiều, "servo" nghĩa là trạm xăng, và "brekkie" nghĩa là bữa sáng.

Người Úc có thường dùng danh xưng trang trọng như Mr, Mrs khi giao tiếp không?

Rất hiếm, kể cả trong môi trường công sở hay khi gặp người lớn tuổi hơn, gọi thẳng tên riêng vẫn là cách phổ biến nhất. Chỉ những dịp cực kỳ trang trọng như sự kiện chính thức mới cần dùng danh xưng đầy đủ.

Nói "please" và "thank you" có thực sự quan trọng với người Úc không?

Có, và khá quan trọng trong hầu hết tình huống hàng ngày, từ mua hàng đến hỏi đường. Bỏ qua hai từ này, dù giao tiếp ngắn gọn, dễ khiến người Úc cảm thấy đối phương cộc lốc hoặc thiếu lịch sự.

Nếu không nghe hiểu người Úc nói gì do giọng địa phương, nên làm gì?

Hỏi lại thoải mái bằng câu như "Sorry, could you say that again" là hoàn toàn bình thường và không bị xem là bất lịch sự. Người Úc quen với việc giao tiếp cùng nhiều du khách và người nhập cư nên khá kiên nhẫn khi cần nhắc lại hoặc nói chậm hơn.

Điều quan trọng nhất khi giao tiếp với người Úc

Sự thẳng thắn của người Úc đi kèm với vài quy tắc ngầm về ranh giới cá nhân và cách nói giảm nhẹ khi từ chối, nắm được những quy tắc này quan trọng hơn nhiều so với việc lo lắng nói tiếng Anh chưa đủ giỏi. Chỉ cần giữ câu chuyện ở mức xã giao thoải mái, tránh vài chủ đề riêng tư, và phản hồi thẳng thắn nhưng lịch sự khi được hỏi, phần lớn các cuộc trò chuyện trong chuyến đi sẽ diễn ra tự nhiên hơn nhiều so với những gì khách Việt hình dung trước khi lên đường.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ DulichUc.vn, chuyên "Du Lịch Úc" dành cho khách khởi hành từ Hà Nội.