Ẩm thực Úc có phải là một nền ẩm thực "quốc gia" cố định không?
Ẩm thực Úc không có một bộ món ăn quốc gia cố định như nhiều nước khác, mà được định hình qua nhiều lớp lịch sử chồng lên nhau: nền tảng bản địa Aboriginal, ảnh hưởng ẩm thực Anh thời thuộc địa, rồi các làn sóng nhập cư liên tục từ giữa thế kỷ 20 tới nay. Một bữa ăn ở Úc có thể vừa mang dáng dấp Địa Trung Hải, vừa có món châu Á, vừa có nguyên liệu bản địa, tùy vùng và tùy gia đình.
Đặc điểm này khiến việc gọi tên một món Úc chính gốc duy nhất khá khó, khác với nhiều nền ẩm thực có bản sắc rõ ràng ngay từ đầu. Khách muốn biết cụ thể những món ăn được xem là tiêu biểu nhất có thể tham khảo thêm bài 15 món ăn nổi tiếng của Úc để có danh sách chi tiết hơn.
Ẩm thực bản địa Aboriginal, hay "bush tucker", gồm những gì?
Bush tucker là cách gọi chung cho các loại thực phẩm bản địa mà người Aboriginal đã sử dụng suốt hàng chục nghìn năm trước khi người châu Âu tới Úc, gồm thịt kangaroo, đà điểu emu, ấu trùng witchetty grub, các loại quả bản địa như quandong, và gia vị như lá lemon myrtle, hạt wattleseed. Hạt macadamia, loại hạt vốn có nguồn gốc bản địa từ rừng mưa Đông Úc, từng là thực phẩm bản địa trước khi trở thành mặt hàng xuất khẩu thương mại nổi tiếng toàn cầu.
Từ giữa thập niên 1980, nhiều nhà hàng cao cấp tại Sydney bắt đầu đưa nguyên liệu bush tucker vào thực đơn hiện đại, còn thịt kangaroo hiện được bán rộng rãi tại siêu thị Úc từ thập niên 1980, giá thường rẻ hơn thịt bò. Khách muốn khám phá thêm những trải nghiệm ẩm thực đặc trưng khác của thành phố này có thể xem thêm bài ăn gì ở Sydney.
Người nhập cư đã định hình ẩm thực Úc hiện đại như thế nào?
Người Hoa tới Úc từ thời đào vàng cuối thế kỷ 19 là một trong những cộng đồng nhập cư đầu tiên định hình ẩm thực Úc, khi các quán ăn kiểu Quảng Đông dần trở thành điểm đến quen thuộc không riêng với cộng đồng người Hoa. Sau Thế chiến thứ hai, người Ý và Hy Lạp nhập cư đông đảo, mang theo cà chua, cà tím, bí ngòi vào bữa ăn hằng ngày của người Úc qua các cửa hàng thực phẩm và quán cà phê kiểu milk bar, dần biến những nguyên liệu từng xa lạ thành quen thuộc vào cuối thập niên 1970.
Từ thập niên 1970 đến 1980, làn sóng người Thái và đặc biệt người Việt sau chiến tranh tiếp tục bổ sung một lớp hương vị châu Á mới, đặt nền móng cho nền ẩm thực đa dạng của Úc ngày nay.
Vì sao ẩm thực Việt lại phổ biến đến vậy ở Úc?
Ẩm thực Việt là một trong những câu chuyện nhập cư ẩm thực thành công nhất tại Úc, bắt đầu từ làn sóng người Việt tị nạn định cư đông đảo tại các khu như Cabramatta ở Sydney hay Footscray ở Melbourne từ cuối thập niên 1970, 1980. Từ những quán ăn gia đình quy mô nhỏ ban đầu, món Việt dần lan ra gần như mọi khu dân cư ở các thành phố lớn của Úc.
Phở hiện được xem là món ăn Việt phổ biến nhất tại Úc, riêng một nhà hàng tại Sydney từng bán được hơn 1 triệu tô phở. Bánh mì Việt cũng phổ biến tới mức Melbourne từng được truyền thông gọi là thủ phủ bánh mì của thế giới dựa trên dữ liệu mạng xã hội, còn gỏi cuốn đã trở thành món quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình Úc không có gốc Việt. Với khách Việt sang Úc, đây có thể là điều bất ngờ thú vị: món quê nhà lại dễ tìm gần như ở bất cứ đâu.
Văn hóa cà phê và brunch của Úc có gì đặc biệt?
Cà phê flat white, một loại cà phê sữa có lớp bọt mịn mỏng hơn cappuccino, được xem là đóng góp đặc trưng của vùng Úc và New Zealand vào văn hóa cà phê thế giới, dù nguồn gốc chính xác của công thức này vẫn còn tranh cãi giữa hai nước, với bằng chứng các quán ở Sydney phục vụ flat white từ đầu thập niên 1980.
Song song với cà phê, văn hóa brunch cuối tuần, tức bữa ăn kết hợp sáng và trưa muộn tại quán, cũng là một nét sinh hoạt phổ biến của người Úc, thường kéo dài cả buổi để trò chuyện thay vì chỉ ăn nhanh rồi về. Melbourne thường được nhắc tới như trung tâm văn hóa cà phê của Úc với mạng lưới quán trong các con hẻm nhỏ, một nét đặc trưng được giới thiệu kỹ hơn trong bài ăn gì ở Melbourne.
Văn hóa BBQ ngoài trời của người Úc diễn ra như thế nào?
BBQ ngoài trời là một trong những sinh hoạt xã hội đặc trưng nhất của người Úc, thường tổ chức tại sân sau nhà, công viên hoặc bãi biển vào cuối tuần, với xúc xích nướng, gọi thân mật là "snags", là món không thể thiếu. Đây vừa là bữa ăn vừa là dịp gia đình, bạn bè quây quần, kèm các trò chơi ngoài trời như cricket bãi biển.
Điểm đặc biệt là nhiều công viên và bãi biển tại Úc có sẵn bếp nướng BBQ công cộng miễn phí, dùng điện hoặc gas, ai cũng có thể sử dụng, thường giới hạn thời gian mỗi lượt khoảng 10 đến 15 phút rồi tự khởi động lại nếu cần thêm. Khách Việt đi theo nhóm gia đình có thể tận dụng các khu BBQ công cộng này để tự nấu nướng thay vì luôn phải ăn nhà hàng, vừa tiết kiệm vừa trải nghiệm đúng kiểu sinh hoạt địa phương.
Rượu vang Úc có vị trí thế nào trong văn hóa ẩm thực?
Rượu vang là một phần quan trọng trong văn hóa ẩm thực Úc, với nhiều vùng trồng nho lâu đời và chất lượng được công nhận toàn cầu. Barossa Valley gần Adelaide nổi tiếng với shiraz đậm vị, Hunter Valley gần Sydney, vùng trồng nho lâu đời nhất nước Úc, mạnh về semillon, còn Margaret River ở Tây Úc được đánh giá cao với cabernet sauvignon và chardonnay.
Nhiều tour tham quan vườn nho kết hợp nếm rượu tại các vùng này là lựa chọn phổ biến với khách quốc tế, thường kết hợp cùng bữa ăn để cảm nhận trọn vẹn cách người Úc kết hợp rượu vang với món ăn theo vùng miền. Rượu vang Úc, cùng các sản phẩm như mật ong bản địa hay gia vị bush tucker, cũng là món quà mang về phổ biến, có thể tham khảo thêm tại bài đặc sản Úc để biết cụ thể nên mua gì.
Với khách khởi hành từ Hà Nội muốn kết hợp trải nghiệm ẩm thực vào hành trình khám phá nước Úc, có thể tham khảo thêm các chương trình Úc từ Hà Nội có sắp xếp điểm dừng ẩm thực phù hợp từng vùng.
